Orzeczenie z dnia 17 maja 2023 r. Sygn. akt: D 4/22
Orzeczenie jest prawomocne

Przewodniczący:       r. pr. Mikołaj Pedrycz
Członkowie:              r. pr. Radosław Radosławski
r. pr. Krzysztof Jacek Woś
protokolant:              Gabriela Filip

 

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w składzie następującym po rozpoznaniu na rozprawie […] r. w W. sprawy przeciwko radcy prawnemu S. M., […], obwinionemu o to, że:

będąc ustanowionym pełnomocnikiem z urzędu pana K. K. w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. sygn. akt […] w okresie od dnia […] r. do […] r. pomimo żądań klienta, nie informował go o przebiegu sprawy, tj. naruszenia art. 44 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, którego tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r., w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 75, z późn. zm.)

 

o r z e k a:

  1. Uznaje radcę prawnego M., […], winnym zarzucanego wnioskiem o ukaranie czynu, który to czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne jako czyn sprzeczny z zasadami wyrażonymi w art. 44 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, którego tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r., w związku z art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych z dnia 6 lipca 1982 r. i za czyn ten na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 pkt 1) ustawy o radcach prawnych wymierza karę upomnienia;
  2. Na podstawie art. 706 2 ustawy o radcach prawnych zasądza od obwinionego radcy prawnego S. M., […], na rzecz Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. tytułem zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego kwotę 500 zł (pięćset złotych).

 

UZASADNIENIE

W dniu […] r. do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (dalej: „OIRP”) wpłynęło pismo p. K. K. (dalej: „Pokrzywdzony”) zawierające skargę na radcę prawnego S. M. ([…], dalej: „Obwiniony”).

Pokrzywdzony wskazał, iż Obwiniony, będący jego pełnomocnikiem z urzędu w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. o sygn. akt […], lekceważył go, zaś pomiędzy nimi występował brak porozumienia i nastąpiła utrata zaufania. Przede wszystkim Pokrzywdzony stwierdził, że Obwiniony nie ustosunkował się do odpowiedzi na pozew, co stanowiło działanie na niekorzyść klienta. Nie przekazywał mu także kopii lub skanów dokumentów, których Pokrzywdzony żądał (w tym protokołów rozpraw).  W dalszej kolejności Pokrzywdzony wymienił szereg przykładów, mających świadczyć o „lekceważeniu” jego osoby przez Obwinionego.

Jednocześnie Pokrzywdzony wystąpił o zmianę pełnomocnika z urzędu.

Do pisma dołączone zostały wydruki e – maili (korespondencji pomiędzy Obwinionym, a Pokrzywdzonym, k. 10 – 33), mające stanowić dowód niewłaściwego zachowania Obwinionego.

Pismo zostało przekazane według właściwości do Rzecznika Dyscyplinarnego przy OIRP w W. który do prowadzenia sprawy wyznaczył Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego (dalej: „ZRD”).

W odpowiedzi na ww. zawiadomienie Pokrzywdzonego, Obwiniony pismem z dnia […] r. zaprzeczył stawianym mu zarzutom, wyjaśniając, że:
– wszelkie wyjaśnienia dotyczące okoliczności sprawy przekazywał w rozmowach telefonicznych, zaś w późniejszym okresie Obwiniony nie był zainteresowany utrzymywaniem kontaktu telefonicznego,
– niektóre dokumenty były w posiadaniu Pokrzywdzonego jako korespondencja pochodząca od innych stron postępowania sądowego,
–  Obwiniony miał utrudniony dostęp do sprzętu biurowego (pozwalający mu na wykonywanie skanów i kserokopii zgodnie z żądaniami Pokrzywdzonego), gdyż z uwagi na pandemię nie przebywał w biurze,
– Pokrzywdzony nie wyrażał woli poniesienia kosztów związanych z przygotowaniem i wysyłaniem dokumentów.

W dniu […] r. ZRD wydał postanowienie o przedstawieniu zarzutów w sprawie domniemanego naruszenia przez Obwinionego czynów z art. 44 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, stanowiącego załącznik do uchwały nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r. w sprawie Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (dalej: „KERP”) w związku a art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75 z późn. zm., dalej: „UoRP”);

Obwiniony, złożył w dniu […] r. wyjaśnienia przed ZRD, gdzie nie przyznał się do stawianych mu zarzutów oraz podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia. Dodatkowo przyznał, że nie przesłał klientowi protokołów rozpraw, ponieważ klient nie chciał z nim porozmawiać na temat przyczyn takiego żądania, jak również nie otrzymał zaliczki na wydatki związane z takimi czynnościami. Stwierdził także, ze w jego ocenie Pokrzywdzony nie był do końca zainteresowany przebiegiem sprawy, gdyż nie brał udziału w rozprawach, o których został powiadomiony.

Pokrzywdzony wezwany na przesłuchanie w charakterze świadka nie stawił się na przesłuchanie w dniu […] r.

W dniu […] r., ZRD wystosował wobec Obwinionego wniosek o ukaranie, w którym zarzuca Obwinionemu, że:
– będąc ustanowionym pełnomocnikiem z urzędu pana K. K. w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. sygn. akt […], w okresie od dnia […] r. do […] r. pomimo żądań klienta, nie informował go o przebiegu sprawy, tj. naruszenia art. 44 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 KERP w zw. z art. 64 ust. 1 UoRP.

Podczas rozprawy w dniu […] r. Obwiniony nie stawił się. Pokrzywdzony również się nie stawił, wcześniej składając wniosek o przesłuchanie w ramach pomocy sądowej bliżej jego miejsca zamieszkania. OSD przychylił się do tego wniosku.

Podczas przesłuchania w ramach pomocy sądowej przed OSD przy OIRP w P. w dniu […] roku, Pokrzywdzony stwierdził, że w kontakt z Obwinionym napotykał systematyczne trudności, tj. nie otrzymywał za pośrednictwem e – mail informacji, o które prosił. Nie chciał prowadzić rozmów przez telefon, gdyż nie miałby wówczas dowodu czego one dotyczyły. Nie brał udziału w rozprawie przed sądem, zaś pełnomocnik nigdy go o to nie pytał. Stwierdził ponadto, że odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące sprawy można znaleźć odpowiedź w korespondencji mailowej, które znajduje się w aktach.

Na rozprawie przed OSD pry OIRP w W. w dniu […] r. Obwiniony, ani Pokrzywdzony nie stawili się.

 

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, OSD stwierdził, co następuje:

W ocenie OSD niewątpliwie w niniejszej sprawie porozumienie na linii klient – pełnomocnik dalekie było od wzorcowego i powodowało trudności zarówno dla Obwinionego, jak i dla Pokrzywdzonego.

Strony nie mogły się porozumieć co do formy bieżących kontaktów (odmowa kontaktu telefonicznego ze strony Pokrzywdzonego oraz odmowa przesyłania wszystkich żądanych dokumentów przez Obwinionego). Nie mogły się one także porozumieć co do udziału Pokrzywdzonego w rozprawie, która przecież dotyczyła jego bezpośrednio (choć był o tym informowany), co może świadczyć o daleko idącym niezrozumieniu na linii klient – pełnomocnik.

Nieobecność stron podczas rozprawy przed OSD nie pozwoliła na bezpośrednią konfrontację ich stanowisk. Niewątpliwym postaje, że Obwiniony zaniechał przesłania Pokrzywdzonemu protokołów rozpraw, na których był obecny, w tym zakresie zeznania stron są zbieżne (protokół przesłuchania Obwinionego z dnia […] r. – k. 56 oraz zawiadomienie Pokrzywdzonego z dnia […] r. – k. 4).

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że Obwiniony był pełnomocnikiem z urzędu, zatem strony postępowania nie miały możliwości ustalić jasnych reguł wzajemnej komunikacji przed rozpoczęciem współpracy. Dodatkowymi czynnikami, które to utrudniały były:
– obowiązujący na terenie RP stan epidemii, który implikował konieczność pozyskiwania korespondencji sądowej oraz odbywania rozpraw on – line, co mogło stanowić pewne novum, zarówno dla pełnomocnika jak i reprezentowanej przez niego strony,
– stan zdrowia i majątku pokrzywdzonego, który uniemożliwiał mu podejmowanie niektórych czynności usprawniających komunikację.

Z zebranego materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, aby zachowania (zaniechanie) Obwinionego powodowały powstanie szkody majątkowej po stronie Pokrzywdzonego.

Brzmienie art. 44 ust. 1 KERP jest jednoznaczne, radca prawny jest zobowiązany informować klienta o przebiegu sprawy w sposób z nim uzgodniony. Uzgodnienie to zasadniczo powinno zostać zawarte w umowie, która zgodnie z wyrażonym w doktrynie poglądem: „(umowa) zabezpiecza radcę prawnego przez możliwym, czasem ekstensywnym oczekiwaniem, aby radca prawny był dostępny na każde żądanie klienta w celu informowania o sprawie i bez względu na rzeczywistą potrzebę” (T. Scheffler (red.), Kodeks Etyki Radcy Prawnego. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2023).

W przedmiotowej sprawie jednak brak jest informacji o umowie pomiędzy Obwinionym, a Pokrzywdzonym, a główna oś sporu koncentruje właśnie wokół tego, co należy uznać, za niezbędny wymiar informacji jaki radca prawny jest zobowiązany udzielić swojemu klientowi, co zaś stanowi „ekstensywne oczekiwanie klienta” (T. Scheffler (red.), Kodeks Etyki Radcy Prawnego. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2023).

Jak już zostało wcześniej wspomniane, z uwagi na okoliczności sprawy, kontakt pomiędzy stronami mógł odbywać się w sposób uzgodniony pomiędzy stronami na bieżąco. Przy czym uchwałodawca posługując się słowem uzgodniony miał na myśli sposób, który obie strony aprobują. Art. 44 ust. 1 KERP nie należy rozumieć jako możliwość narzucenia przez klienta każdego sposobu komunikacji z radcą prawnym, żądania jego zmiany w każdym momencie i obowiązku akceptacji takiego stanu rzeczy przez profesjonalnego pełnomocnika.

Niemniej jednak, z uwagi na charakter owych relacji, należy przyjąć, że: „w braku ustaleń odnośnie do sposobu i częstotliwości komunikacji z klientem należy przyjąć, że decyduje o tym klient”.

W niniejszej sprawie trzeba podkreślić, że Obwiniony nie zaniechał zupełnie komunikacji z klientem, dążył do jej nawiązania, co jednak nie przyniosło satysfakcjonujących rezultatów. Istniały pomiędzy nimi rozbieżności co do jej sposobu i częstotliwości.

Zdaniem OSD jednak, pomimo obiektywnych trudności w wypracowaniu właściwych kanałów komunikacji, konkretne informacje, jako istotne dla sprawy mogły i powinny być przekazywane, nawet jeśli Obwiniony uznał je za niemające kluczowego znaczenia dla ochrony interesu klienta, a nakład pracy i kosztów z tym związanych był w jego opinii niewspółmierny do celu.

Podsumowując należy stwierdzić, że Obwiniony kontaktował się z klientem, brał udział w rozprawach i próbował ustalić reguły bieżącej komunikacji z nim. Jego delikt sprowadza się do tego, że w przypadku braku wypracowania tych reguł, nie wziął na siebie, choćby tymczasowo, przychylenia się do wniosków klienta (jako strony niejako uprzywilejowanej w ich wzajemnej relacji) o konkretny sposób dostarczania informacji.

Stopień winy Obwinionego OSD ocenił jako niewielki. Byłby on inaczej oceniany, gdyby Obwiniony całkowicie ignorował prośby klienta, w ogóle odstąpił od informowania o przebiegu rozprawy, nie wykonywał niezbędnych czynności procesowych i naraził go na szkody, szczególnie finansowe.

W niniejszej sytuacji jednak, z uwagi na wszystkie opisane okoliczności, OSD uznał karę upomnienia za wystarczającą.

Mając na uwadze powyższe OSD orzekł jak na wstępie.

Orzeczenie ws. kosztów postępowania zostało podjęte na odstawie art. 706 ust. 2 ustawy o radcach prawnych

GF