Orzeczenie z dnia 15 lipca 2025 r. Sygn. akt: D 2/25
Orzeczenie jest nieprawomocne

Przewodnicząca:       r. pr. Marzena Okła-Anuszewska
Członkowie:              r. pr. Tomasz Nawrot
r. pr. Piotr Karwat
Protokolant:              Aneta Trzaska

 

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. po rozpoznaniu na rozprawie […] r. w W. sprawy przeciwko radcy  prawnemu R. G., […] obwinionemu o to, że:

  • w okresie od dnia […] r. do dnia […] r., w W., działał nielojalnie wobec klientów – I.. P. i J. P. jak również w sposób nieuczciwy i niegodny radcy prawnego, naruszając dobre obyczaje a także działając bez zachowania należytej staranności i rzetelności, poprzez to, że reprezentując ich w sporze sądowym przeciwko P. S.A. w sprawie dotyczącej roszczeń związanych z zawartą przez klientów z bankiem umową kredytu hipotecznego, po otrzymaniu od klientów w dniu […] r. informacji, że są zainteresowani zawarciem z bankiem ugody na zaproponowanych przez bank warunkach, nie poinformował o powyższej decyzji ich przeciwnika procesowego, tj. popełnił czyn z art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 6, art. 8, oraz art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego;
  • działał w sposób niegodny radcy prawnego oraz nielojalnie wobec byłych klientów I. P. i J. P., poprzez to, że wbrew postanowieniom zawartej z ww. klientami umowy z dnia […] r. na świadczenie pomocy prawnej, w dniu […] r., w W., skierował do nich wezwanie do zapłaty kwoty 5400,00 zł. tytułem równowartości utraconej prowizji w postaci kosztów zastępstwa procesowego, w sytuacji gdy postanowienia umowy nie przewidywały prawa radcy prawnego do wynagrodzenia w kosztów zastępstwa procesowego, które to koszty nie zostały zasądzone i zapłacone, czym próbował wprowadzić byłych klientów w błąd co do przysługującego mu wynagrodzenia w wysokości 5400,00 zł. i próbując osiągnąć nieuzasadnioną korzyść od słabszej strony stosunku zobowiązaniowego – konsumenta, tj. popełnił czyn z art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 6 i art. 8 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.

 

o r z e k a:

  1. Uznaje radcę prawnego R. G., […] winnym zarzucanego w punkcie 1 wniosku o ukaranie czynu, który to czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne jako czyn sprzeczny z zasadami wyrażonymi w art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 6, art. 8 oraz art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i za czyn ten na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych wymierza karę pieniężną w wysokości 4500 (cztery tysiące pięćset) złotych;
  2. Uznaje radcę prawnego R. G., […] winnym zarzucanego w punkcie 2 wniosku o ukaranie czynu, który to czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne jako czyn sprzeczny z zasadami wyrażonymi w art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 6 i art. 8 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i za czyn ten na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych wymierza karę pieniężną w wysokości 6500 (sześć tysięcy pięćset) złotych;
  3. Na podstawie art. 651 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o radcach prawnych kary orzeczone w pkt I-II łączy w ten sposób, że orzeka jako karę łączną karę pieniężną w wysokości 10000 (dziesięć tysięcy) złotych;
  4. Na podstawie art. 706 ust. 2 ustawy o radcach prawnych zasądza od obwinionego radcy prawnego R. G., […] na rzecz Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. tytułem zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych.

 

UZASADNIENIE

Wnioskiem z […] r. Rzecznik Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. radca prawny B. M. (dalej także: „RD”) wystąpił do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (dalej także: „OSD” lub „Sąd”) o ukaranie radcy prawnego R. G., […] (dalej także: „Obwiniony”), zarzucając mu, że:

  • w okresie od […] r. do […] r., w W., działał nielojalnie wobec klientów – I. P. i J. P., jak również w sposób nieuczciwy i niegodny radcy prawnego, naruszając dobre obyczaje, a także działając bez zachowania należytej staranności i rzetelności, poprzez to, że reprezentując ich w sporze sądowym przeciwko P. S.A. w sprawie dotyczącej roszczeń związanych z zawartą przez nich z bankiem umową kredytu hipotecznego, po otrzymaniu od klientów w […] r. informacji, że są zainteresowani zawarciem z bankiem ugody na zaproponowanych przez bank warunkach, nie poinformował o powyższej decyzji ich przeciwnika procesowego,
  • działał w sposób niegodny radcy prawnego oraz nielojalnie wobec byłych klientów – I. P. i J. P., poprzez to, że wbrew postanowieniom zawartej z ww. klientami umowy z […] r. na świadczenie pomocy prawnej, […] r., w W., skierował do nich wezwanie do zapłaty kwoty 5400,00 zł tytułem równowartości utraconej prowizji w postaci kosztów zastępstwa procesowego, w sytuacji, gdy postanowienia umowy nie przewidywały prawa radcy prawnego do wynagrodzenia w wysokości kosztów zastępstwa procesowego, które to koszty nie zostały zasądzone i zapłacone, czym próbował wprowadzić byłych klientów w błąd co do przysługującego mu wynagrodzenia w wysokości 5400,00 zł i próbując osiągnąć nieuzasadnioną korzyść od słabszej strony stosunku zobowiązaniowego – konsumenta.

Obwiniony złożył odpowiedź na wniosek o ukaranie, w której zapowiedział przedstawienie dowodów z dokumentów, które wykazać miały, że postawione mu zarzuty są bezzasadne. Podniósł także, RD prowadzi przeciwko niemu dwa postępowania dyscyplinarne w sposób nierzetelny, sprzeczny z jego wyjaśnieniami i bez dowodów.

Sąd rozpoznał wniosek o ukaranie na rozprawie […] r.

Obwiniony nie stawił się na wyznaczony termin rozprawy bez usprawiedliwienia, nie przedstawił także jakichkolwiek dowodów, które zapowiedział w odpowiedzi na wniosek o ukaranie.

Sąd przeprowadził postępowanie odbierając zeznania w charakterze świadków od Pokrzywdzonych I. P. i J. P. oraz z dokumentów, włączonych postanowieniem na rozprawie, niezakwestionowanych przez strony, które uznał za potwierdzające dokonane ustalenia.

Rzecznik Dyscyplinarny, po zakończeniu postępowania dowodowego, wniósł o uznanie Obwinionego winnym zarzucanych czynów, wnosząc o wymierzenie mu kary pieniężnej.

 

Sąd ustalił następujący stan faktyczny: 

I. P. i J. P. (dalej także: „Pokrzywdzeni”) […] r. zawarli z Obwinionym „Umowę zlecenie”, na podstawie której Obwiniony miał w ich imieniu i na ich rzecz prowadzić sprawę przeciwko bankowi P. S.A. dotyczącą kredytu hipotecznego udzielonego w […] (k. 2-4, zeznania I. P. i J. P. – k. 184)

Na podstawie tejże umowy, Obwiniony […] r. złożył do Sądu Okręgowego w W. pozew o ustalenie i zapłatę, ewentualnie o zapłatę z wnioskiem o zabezpieczenie (k. 73-127), a […] r. pismo przygotowawcze – stanowiące odpowiedź na zobowiązanie sądu (k. 136- 145). Sprawa prowadzona była pod sygn. […].

[…] r. z kancelarii Obwinionego została skierowana do Pokrzywdzonych informacja wystosowana od pełnomocnika banku o możliwości zawarcia ugody w sprawie […] z pytaniem, czy są oni zainteresowani zawarciem ugody na proponowanych warunkach i rezygnacją z części roszczeń wobec utrzymania kredytu czy też chcieliby kontynuacji sporu i domagania się ustalenia nieważności umowy. Następnego dnia, Pokrzywdzeni w odpowiedzi na otrzymane pytanie zgłosili chęć zawarcia ugody na zaproponowanych warunkach (k. 32).

Wobec braku jakichkolwiek informacji ze strony Obwinionego, po złożonej przez Pokrzywdzonych deklaracji, J. P. udał się do placówki banku P. S.A. i ustalił, w jaki sposób mogą zawrzeć ugodę. Został poinformowany o możliwości złożenia takiej propozycji bezpośrednio na stronie banku, co też uczynił najpóźniej w […] r. (k. 42, zeznania J. P. i I. P. – k. 184).

Pokrzywdzona po ustaleniu, że dojdzie do spotkania mediacyjnego dzwoniła do kancelarii Obwinionego, informując, że jest wyznaczony termin mediacji i liczyła, że Obwiniony podczas tych mediacji będzie ich reprezentował (k. 184).

[…] r. w Centrum Mediacji Sądu Polubownego przy KNF została zawarta między Pokrzywdzonymi a bankiem ugoda (k. 30-31). W spotkaniu mediacyjnym Pokrzywdzeni uczestniczyli zdalnie, Obwiniony nie wziął w nim udziału (k. 30).

Następnie, Pokrzywdzeni cofnęli pozew w sprawie […] i wnieśli o umorzenie postępowania ze zrzeczeniem się roszczenia (k. 38). Postanowieniem z […] r. Sąd Okręgowy w W. […] Wydział Cywilny umorzył postępowanie w sprawie (k. 147), a postanowienie to zostało doręczone Obwinionemu (k. 146-146v.).

Pokrzywdzeni w całym okresie współpracy z kancelarią Obwinionego, nie widzieli się z nim, kontaktowali się wyłącznie z pracownikami kancelarii, jedyny bezpośredni kontakt z Obwinionym był podczas rozmowy telefonicznej, kiedy to Obwiniony zadzwonił do Pokrzywdzonej któregoś wieczoru i nieprzyjemnie poinformował ją, że działania przez Pokrzywdzonych podjęte są „samowolką” i on nie zrzeknie się kosztów oraz że w sądzie osiągnęliby lepszą ugodę (zeznania I. P. – k. 184).

Na podstawie Umowy zlecenia, Pokrzywdzeni zapłacili Obwinionemu wynagrodzenie za prowadzenie sprawy w I instancji zgodnie z § 4 umowy w wysokości 11400 zł w ratach: 3400 zł – […] r., 1600 zł – […] r., 1600 zł – […] r., 1600 zł – […] r., 3200 zł – […] r. (k. 52- 57).

Umowa zlecenia zawarta między stronami w § 4 ust. 7 b) przewidywała dodatkowe wynagrodzenie należne Obwinionemu uzależnione od wyniku sprawy – 3% brutto kwoty należności wynikającej z umowy kredytu oraz w § 4 ust. 7 a) zapłacone przez przeciwnika procesowego koszty zastępstwa prawnego (k. 4). Dodatkowe wynagrodzenie Zleceniobiorcy (Obwinionego) należne było zarówno w razie uzyskania prawomocnego tytułu wykonawczego, jak i w razie wyegzekwowania należności na podstawie ugody bądź też w razie dobrowolnej zapłaty wskazanych należności. Umowa zawierała także wyróżnione postanowienie: „Każdorazowo jednak warunkiem uzyskania wskazanego wyżej wynagrodzenia jest dokonanie zapłaty przez przeciwnika procesowego” (k. 4).

Obwiniony zaczął kierować do Pokrzywdzonych wezwania do zapłaty kwoty 5400 zł, tytułem należnej mu prowizji. Ostatnie wezwanie skierował do Pokrzywdzonych […] r. żądając zapłaty kwoty 5400 zł z terminem zapłaty […] r., wskazując, że „po raz kolejny informuję, że kancelarii należna jest prowizja”. Według treści wezwania kwota ta stanowić by miała równowartość utraconej przez Obwinionego prowizji w postaci kosztów zastępstwa procesowe, a jeśli Pokrzywdzeni nie uregulują jej, Obwiniony skieruje sprawę na drogę postępowania sądowego, co spowodować ma obciążenie ich „dodatkowymi bardzo znacznymi kosztami (…) Zawarcie ugody zmniejszającej Państwa zobowiązania nie będzie możliwe” (k. 5).

Do dnia rozprawy, Obwiniony nie wystąpił z powództwem przeciwko Pokrzywdzonym (zeznania I. P. – k. 184).

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o zgromadzone w aktach dokumenty, które nie budziły wątpliwości i nie były zakwestionowane przez strony. Również zeznania przesłuchanych w charakterze świadków, w znakomitej części, które były spójne z dowodami z dokumentów były przekonujące i przyczyniły się do ustalenia stanu faktycznego. Jedyna część zeznań I. P., która wzbudziła wątpliwości OSD, to ta, w której informowała ona o tym, że powiadomiła kancelarię Obwinionego o planowanym terminie posiedzenia mediacyjnego. Zważywszy, że posiedzenie mediacyjne odbyło się zdalnie, Pokrzywdzeniu musieli otrzymać link z zaproszeniem. Jeżeli zatem dysponowali kontaktem mailowym kancelarii Obwinionego, taki link zapewne by mu przesłali. Brak potwierdzenia przesłania takiej informacji Obwinionemu, wobec licznych innych dowodów dokumentowych przedstawionych przez Pokrzywdzonych powoduje, że Sąd nie dał wiary tej niewielkiej części zeznań świadka – Pokrzywdzonej I. P.. Nie wpłynęło to jednak na zasadnicze ustalenia Sądu co do zachowania Obwinionego.

 

Sąd zważył, co następuje:

Ocena zachowania Obwinionego została dokonana w oparciu o obowiązki, jakie ciążą na radcy prawnym, a wynikają z przepisów ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 1166 ze zm. (dalej: „RadcPrU”) i Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, którego tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały Nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z 22 listopada 2014r. w sprawie Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (dalej także „KERP”).

Jednym z podstawowych obowiązków radcy prawnego wynikającym m.in. z art. 8 KERP jest przestrzeganie zasady lojalności wobec klienta, a więc radca prawny świadcząc pomoc prawną winien kierować się lojalnością i dobrem klienta w celu ochrony jego praw. Lojalne zachowanie wobec klienta nie może jednocześnie prowadzić do naruszenia innych zasad etyki czy naruszenia przepisów prawa. Prawidłowe zachowanie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem procesowym, jak to było w przypadku Obwinionego, w sytuacji, gdy wolą klienta było zakończenie postępowania sądowego w drodze ugody, na warunkach, jakie zostały zaproponowane przez przeciwnika procesowego, powinno polegać na przekazaniu takiej woli przeciwnikowi procesowemu (w niniejszej sprawie Bankowi P. S.A.). Tymczasem Obwiniony, takiego działania nie podjął, mimo jednoznacznej deklaracji ze strony klientów.

Jest przy tym oczywiste, że zasada lojalności w stosunku do klienta jest nadrzędną zasadą, szczególnie wobec interesu samego radcy prawnego. Nie budzi wątpliwości OSD, że zawarcie ugody na warunkach zaproponowanych przez bank, uderzyć mogło w przyszłe zyski Obwinionego, tj. pozbawiało go przewidzianego umową zlecenia dodatkowego wynagrodzenia. Oczywiście, w sytuacji, gdyby finalnie sprawa […] miała zakończyć się uwzględnieniem całości powództwa, korzyści finansowe klientów Obwinionego, mogłyby być większe niż te, które uzyskali zawierając ugodę. Natomiast, nie może ujść uwagi, że wynik postępowania sądowego, niezależnie od siły argumentów czy tendencji w orzecznictwie, jest zawsze niewiadomą.

Dodatkowo, co w sprawie miało niebagatelne znaczenie, klienci Obwinionego, byli ewidentnie zmęczeni długotrwałością postępowania sądowego, jak i ciążącymi na nich obowiązkach kredytowych. Tym samym, w ich ocenie, zakończenie postępowania sądowego w drodze ugody, na warunkach zaproponowanych przez bank, było korzystne, a rolą lojalnego i sumiennego radcy prawnego, było przekazanie woli klientów bankowi. Działająca w imieniu Obwinionego adwokatka M. B. przekazała w wiadomości mailowej do Pokrzywdzonych, że zawarcie porozumienia na warunkach zaproponowanych przez bank będzie oznaczało „rezygnację z części roszczeń wraz z utrzymaniem w mocy umowy kredytu” (k. 32). Pokrzywdzeni, po zapoznaniu się z taką opinią, wyrazili jednoznaczną wolę zawarcia ugody z bankiem na zaproponowanych warunkach (k. 32). Obwiniony winien uszanować decyzję klientów i co najmniej przekazać ją bankowi. Radca prawny R. G. tego nie uczynił.

Sumienność w wykonywaniu obowiązków przez radcę prawnego, o której mowa w art. 12 ust. 1 KERP winna spowodować, że Obwiniony niezwłocznie po otrzymaniu decyzji klientów co do zawarcia ugody, winien do niej doprowadzić, dbając – na ile to możliwe – o właściwe zabezpieczenie ich interesów. Obwiniony jednak, pozostawił swoich klientów bez należytej reprezentacji, nie włączając się w żaden sposób w czynności związane z zawarciem ugody. Motywacja tej bierności Obwinionego – w ocenie OSD – miała charakter czysto finansowy, czego wyrazem było wystosowanie do Pokrzywdzonych wezwań do zapłaty kwoty 5400 zł tytułem rzekomo należnego mu wynagrodzenia.

Żądanie od Pokrzywdzonych zapłaty ww. kwoty, wobec braku podstawy prawnej do tego, jako nieprzewidzianej zawartą z Pokrzywdzonymi umową zlecenia, jest zachowaniem rażąco nierzetelnym, wykorzystującym brak wiedzy prawniczej ze strony Pokrzywdzonych – konsumentów. Klienci Obwinionego wzywani o zapłatę byli w sposób jednoznaczny straszeni wytoczeniem powództwa przeciwko nim, dodatkowymi znacznymi kosztami i brakiem możliwości zawarcia ugody. Obwiniony, mimo że umowa zlecenia, której treść sam określił, jednoznacznie określała podstawy do otrzymania przez niego wynagrodzenia, także dodatkowego, wykorzystując nieświadomość prawną klientów, wystąpił z takimi nieuzasadnionymi żądaniami finansowymi. Działanie to bez wątpienia stoi w sprzeczności z obowiązkiem rzetelnego i uczciwego wykonywania zawodu (art. 6 i 8 KERP).

Zachowanie Obwinionego ocenić także należy jako oczywiście sprzeczne z dobrymi obyczajami (art. 6 KERP), obniża ono społeczne zaufanie do radców prawnych, które buduje samorząd radcowski i nie może pozostać bez adekwatnej reakcji ze strony tego samorządu.

W tych okolicznościach, uznanie Obwinionego winnym zarzucanych mu czynów skutkować musiało wymierzeniem adekwatnie wysokiej kary dyscyplinarnej – kary pieniężnej. Motywem działania Obwinionego, było uzyskanie od Pokrzywdzonych nienależnej zapłaty. Zachowanie Obwinionego podyktowane własnym interesem finansowym, ma cechy wysokiej szkodliwości – z punktu widzenia zaufania jakim powinna cieszyć się Obwiniony jako radca prawny i radcowie prawni w ogólności. Postępowanie Obwinionego w tym zakresie wpływa negatywnie na wizerunek radcy prawnego, bowiem kierowanie się przede wszystkim interesem klienta, jak i rzetelne rozliczenia finansowe, powinny być traktowane jako elementy priorytetowe  w działalności radcy prawnego.

Koszty postępowania zostały wymierzone na podstawie art. 706 ust. 2 RadcPrU w zw. z uchwałą nr 86/IX/2015 Krajowej Rady Radców prawnych z dnia 20 marca 2015 r. w sprawie określenia wysokości zryczałtowanych kosztów postępowania dyscyplinarnego, biorąc pod uwagę zakres postępowania przed Rzecznikiem Dyscyplinarnym i Okręgowym Sądem Dyscyplinarnym (t.j. uchwała KRRP nr 621/XI/2022 z 14.6.2022 r.), który uzasadnia wysokość zasądzonych kosztów. Wobec powyższego, należało orzec jak w sentencji.

GF