Orzeczenie z dnia 12 października 2023 r. Sygn. akt: D 8/23
Orzeczenie nie jest prawomocne

Przewodniczący:       r. pr. Piotr Staniec
Członkowie:              r. pr. Anita Żołyniak-Piętka
r. pr. Tomasz Iwańczuk
Protokolant:              Julia Rakowska
                                               Gabriela Filip

 

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. po rozpoznaniu na rozprawie […] r. i […] r. w W. sprawy przeciwko radcy prawnemu B. M., […], obwinionemu o to, że:

  1. W okresie od dnia […] r. do dnia […] r., w W., wykonywała czynności zawodowe w sposób nielojalny wobec klienta, a także w sposób naruszający dobre obyczaje i nakaz zachowania należytej staranności uwzględniającej profesjonalny charakter działania – w ten sposób, że będąc pełnomocnikiem uczestniczki – K. P. w sprawie o wykonanie kontaktów z małoletnim, toczącej się przed Sądem Rejonowym dla W. Z. (sygn. akt […]):
    • w złożonym w sprawie piśmie procesowym zatytułowanym „Odpowiedź na wniosek”, jak również na dalszym etapie postępowania, nie wskazała adresu poczty elektronicznej,
    • nie stawiała się, bez usprawiedliwienia, na terminy rozpraw zaplanowane na dzień […] r., […] r., […] r. i […] r.,
    • nie odbierała kierowanej do niej przez Sąd korespondencji (adresowanej na adres podany przez nią w odpowiedzi na wniosek – t.j. ul. T. […] w W. jak i na adres widniejący jako adres do doręczeń w ewidencji radców prawnych prowadzonej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. – t.j. W. […]/[…] lok. […] w W.),

tj. popełniła czyn z art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 6, art. 8 i art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego w związku z art. 15zzs

 

o r z e k a: 

  1. Uznaje radcę prawnego B. M., […], winną tego, że w okresie od dnia […] r. do dnia […] r., w W., wykonywała czynności zawodowe bez zachowania należytej staranności uwzględniającej profesjonalny charakter działania – w ten sposób, że będąc pełnomocnikiem uczestniczki – K. P. w sprawie o wykonanie kontaktów z małoletnim, toczącej się przed Sądem Rejonowym dla W. Z. (sygn. akt […]):
    • nie stawiała się na wiadomym jej terminie rozprawy w dniu […] r.,
    • nie odbierała kierowanej do niej przez Sąd korespondencji (adresowanej na adres podany przez nią w odpowiedzi na wniosek – t.j. ul. T. […] w W. jak i na adres widniejący jako adres do doręczeń w ewidencji radców prawnych prowadzonej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. – t.j. W. […]/[…] lok. […] w W.),
      który to czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne jako czyn sprzeczny z zasadami wyrażonymi w art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 6, art. 8 i art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i za czyn ten na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o radcach prawnych wymierza karę upomnienia;
  2. Na podstawie art. 706 2 ustawy o radcach prawnych zasądza od obwinionego radcy prawnego B. M., […], na rzecz Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. tytułem zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego kwotę 2 000 zł (dwa tysiące złotych).

 

UZASADNIENIE

Rzecznik Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. złożył wniosek o ukaranie (k. 179 – 184) radcy prawnego B. M. ([…]) obwinionej o to, że:

  1. w okresie od dnia […] r. do dnia […] r., w W. wykonywała czynności zawodowe w sposób nielojalny wobec klienta a także w sposób naruszający dobre obyczaje i nakaz zachowania należytej staranności uwzględniającej profesjonalny charakter działania – w ten sposób, że będąc pełnomocnikiem uczestniczki – K. P. w sprawie o wykonanie kontaktów z małoletnim, toczącej się przed Sądem Rejonowym dla W. – Z. (sygn. akt […]):
    • w złożonym w sprawie piśmie procesowym zatytułowanym „Odpowiedź na wniosek”, jak również na dalszym etapie postępowania, nie wskazała adresu poczty elektronicznej,
    • nie stawiała się, bez usprawiedliwienia, na terminy rozpraw zaplanowane na dzień
      […] r., […] r., […] r. i […] r.,
    • nie odbierała kierowanej do niej przez Sąd korespondencji (adresowanej na adres podany przez nią w odpowiedzi na wniosek – tj. ul. T. […] w W. jak i na adres widniejący jako adres do doręczeń w ewidencji radców prawnych prowadzonej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. – tj. ul. W. […] / […] lok. […] w W.),

tj. popełniła czyn z art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w związku z art. 6, art. 8 i art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego w zw. z art. 15zzs9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Sprawa została rozpoznana na rozprawie w dniu […] r. (k. 197 – 201) i […] r. (k. 237 – 238).

 

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny ustalił następujący stan faktyczny:

Obwiniona była pełnomocnikiem K. P. w sprawie o wykonanie kontaktów z małoletnim, toczącej się przed Sądem Rejonowym dla W. – Z. (sygn. akt […]).

Obwiniona była autorem pisma z dnia […] r. zatytułowanego „Odpowiedź na wniosek”, w którym nie wskazała adresu poczty elektronicznej. Radca prawny również na dalszym etapie postępowania, nie wskazała adresu poczty elektronicznej.

Obwiniona nie stawiała się na terminach rozpraw zaplanowanych na dzień […] r., […] r., […] r. i […] r.

Obwiniona nie odbierała kierowanej do niej przez Sąd korespondencji (adresowanej na adres podany przez nią w odpowiedzi na wniosek – tj. ul. T. […] w W. jak i na adres widniejący jako adres do doręczeń w ewidencji radców prawnych prowadzonej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. – tj. ul. W. […] / […] lok. […] w W.).

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności przedłożone Sądowi dokumenty z akt postępowania przed Sądem Rejonowym dla W.-Z. prowadzonym za sygn. akt […]. Natomiast zeznania przesłuchanych w sprawie T. P. oraz K. P. nie wniosły wiele do sprawy. W szczególności, przesłuchana na rozprawie w dniu […] roku K. P. zeznała, iż myślała że sprawa dotyczy jej skargi na Obwinioną, rozpoznawanej w odrębnym postępowaniu (k. 199).

 

Okręgowy Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Mając wiedzę z urzędu, iż niniejsza sprawa nie jest jedyną rozpoznawaną przez Okręgowy Sąd Dyscyplinarny w tej samej konfiguracji podmiotowej (Obwiniona, Pokrzywdzona), granice przedmiotowego postępowania i rozstrzygnięcia Sądu wyznacza zakres wniesionej przez Rzecznika Dyscyplinarnego Skargi oraz zasada ne bis in idem. W tym świetle, przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie pozostaje ocena prawidłowości działań Obwinionej w ramach postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla W.-Z. za sygn. akt […], zaś ramy czasowe tej oceny obejmują wskazany w skardze okres od […] roku do […] roku. Zgodnie ze wzmiankowaną zasadą ne bis in idem, poza zakresem rozpoznania Sąd znalazła się również kwestia, czy podejmowane przez Obwinioną w toku rzeczonego postępowania działania były lojalne wobec Pokrzywdzonej, gdyż oceny prawidłowości tych działań dotyczy odrębne postępowanie.

W tak określonym zakresie sprawy, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jedynie w części potwierdził hipotezę zarzutu sformułowanego przez Rzecznika Dyscyplinarnego. Zważywszy, że przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu było kilka zachowań o różnym charakterze i ciężarze gatunkowym, podjętych w toku jednego postępowania przed Sądem Rejonowym dla W.-Z., tutejszy Sąd postanowił odnieść się w przedmiotowym uzasadnieniu do każdego ze zdarzeń z osobna.

W zakresie braku wskazania adresu poczty elektronicznej, zważyć należy, iż określony w art. 15zzs9 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, obowiązek podania w pierwszym piśmie procesowym wnoszonym przez radcę prawnego adresu poczty elektronicznej przeznaczonego do kontaktu z sądem stosuje się do pism procesowych wnoszonych po dniu […] r. w sprawie prowadzonej w sposób określony w art. 15zzs1 tej ustawy, tj. na rozprawie lub posiedzeniu zdalnym. Obwiniona wniosła pismo procesowe zatytułowane „Odpowiedź na wniosek” w dniu […] r., czyli blisko pół roku przed wejściem w życie przepisu nakładającego obowiązek podania adresu poczty elektronicznej w pierwszym piśmie procesowym. Po dniu wejścia w życie przepisu art. 15zzs9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych Obwiniona nie wniosła innych pism procesowych. Tym samym, brak jest podstaw do przypisania Obwinionej sprawstwa czynu polegającego na niewypełnieniu obowiązku, który w dacie tego czynu nie istniał.

Co do braku stawiennictwa Obwinionej na rozprawie w dniu […] r. – zawiadomienie o terminie rozprawy doręczone Obwinionej w dniu […] r. w trybie 139 § 1 k.p.c. przez awizo, a tym samym zakreślony przez sąd 7 – dniowy termin do wskazania adresu poczty elektronicznej, na który miał zostać przesłany link umożliwiający udział w rozprawie zdalnej upływał w dniu […] r., tj. cztery dni po terminie rozprawy.

Z kolei w zakresie niestawiennictwa na termin rozprawy zaplanowany na dzień […] r., należy wskazać, iż zawiadomienie o terminie rozprawy (datowane na dzień […] r.) zostało doręczone Obwinionej w dniu […] r. w trybie art. 139 § 1 k.p.c. poprzez awizo, przy czym skutek doręczenia nastąpił wraz z końcem tego dnia, tj. ok. 10 godzin po odbyciu się rozprawy.

Co do braku stawiennictwa na rozprawie w dniu […] r., sąd zarządzeniem o wyznaczeniu terminu rozprawy postanowił zawiadomić o terminie pełnomocnika uczestniczki pocztą na dwa adresy (tj. zarówno widniejący w ewidencji jaki i podany w odpowiedzi na wniosek) oraz przez policję po ustaleniu w drodze wywiadu czy jest prowadzona działalność przez Obwinioną pod tymi adresami. Zawiadomienie po raz pierwszy było awizowane w dniu […] r. i zostało odebrane przez Obwinioną w urzędzie pocztowym w dniu […] r. (tj. 11 dni po odbyciu się rozprawy).

Podsumowując kwestię niestawiennictwa Obwinionej na powyższych terminach rozprawy (tj. w dniach […] r., […] r., […] r.) należy zważyć, iż każdorazowo nie została ona o tych terminach prawidłowo zawiadomiona. Prawdą jest, iż obowiązkiem radcy prawnego pozostaje takie zorganizowanie pracy kancelarii, które umożliwiałoby powzięcie wiedzy o wyznaczonych terminach, niemniej jednak nie sposób jest podzielić zapatrywanie wyrażone przez Rzecznika Dyscyplinarnego, zgodnie z którym sam fakt niestawiennictwa Obwinionej na terminach, o których nie została ona prawidłowo powiadomiona może stanowić delikt dyscyplinarny.

Odmiennie natomiast ocenione zostały pozostałe działania Obwinionej objęte zarzutem w niniejszej sprawie, które to działania w ocenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego wypełniły znamiona zarzuconego jej deliktu dyscyplinarnego.

Co do zdarzenia polegającego na niestawiennictwie na wiadomym Obwinionej terminie rozprawy w dniu […] r., wskazać należy, iż przesyłka pocztowa z zawiadomieniem została wysłana zarówno na adres radcy prawnego widniejący w ewidencji jak również na adres podany w odpowiedzi na wniosek. Przesyłka została po raz pierwszy awizowana w dniu […] r., a mimo to Obwiniona odebrała ją w urzędzie pocztowym dopiero w dniu […] r. (tj. 2 dni po terminie rozprawy). Ponadto, radca prawny w dniu […] r. przeglądała akta ww. sprawy, więc niewątpliwie miała świadomość przynajmniej tego, że kolejny termin rozprawy został wyznaczony na dzień […] r., a także że sąd podejmował wielokrotne próby doręczenia jej korespondencji.

W zakresie nieodbierania kierowanej do Obwinionej przez Sąd korespondencji, podkreślić należy, iż zgodnie z art. 6 KERP, radca prawny, mając na uwadze treść roty ślubowania określonej w ustawie o radcach prawnych, obowiązany jest wykonywać czynności zawodowe rzetelnie i uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 1 KERP, radca prawny zobowiązany jest wykonywać czynności zawodowe sumiennie oraz z należytą starannością uwzględniającą profesjonalny charakter działania. W związku z treścią art. 6 KERP należy przypomnieć, że treść roty ślubowania radcy prawnego określa art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. Zgodnie z jej brzmieniem, radca prawny przyjmuje na siebie zobowiązanie: „przyczyniać się do ochrony i umacniania porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązki zawodowe wypełniać sumiennie i zgodnie z przepisami prawa, zachować tajemnicę zawodową, postępować godnie i uczciwie, kierując się zasadami etyki radcy prawnego i sprawiedliwości”. Zestawienie przywołanych przepisów, w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy unaocznia, że od radcy prawnego wymaga się, przy wykonywaniu czynności zawodowych, postępowania rzetelnego, sumiennego, zgodnego z prawem oraz należytej staranności uwzględniającej profesjonalny charakter działania. W tej sprawie Obwiniona tych wymagań nie spełniła, bowiem nie prowadziła ww. sprawy z zachowaniem należytej staranności profesjonalisty. Obwinionej brakuje staranności w prowadzeniu kancelarii, ponieważ odbieranie korespondencji pocztowej niewątpliwie należy do obowiązków radcy prawnego.

Nota bene, stosując zasadę in dubio pro reo, Sąd dał wiarę wyjaśnieniom Obwinionej, że jej zachowanie nie było celowym nadużywaniem uprawnień procesowych w celu obstrukcji postępowania sądowego. Niemniej jednak, powyższe doprowadziło do ustalenia, iż działanie Obwinionej cechowało się brakiem staranności, a nie brakiem rzetelności i lojalności procesowej – każdorazowo bowiem zawinione nieodbieranie korespondencji przez radcę prawnego stanowić będzie delikt dyscyplinarny, zaś postać zamiaru decydować będzie jedynie o tym, która norma takim działaniem (zaniechaniem) została naruszona. I to ustalenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego znalazło swoje odzwierciedlenie w opisie czynu, co do którego Obwiniona została uznana za winną jego popełnienia.

W tym miejscu poczynić należy uwagę, iż sposób sformułowania zarzutu przez Rzecznika Dyscyplinarnego obejmował jeden czyn, obejmujący szereg zachowań podjętych (zaniechanych) w zakreślonym zarzutem okresie. W takim przypadku, pozostając w granicach postawionego zarzutu, w przypadku uznania, iż do popełnienia zarzucanego czynu faktycznie doszło, Okręgowy Sąd Dyscyplinarny jest uprawniony i zobligowany do uznania obwinionego za winnego zarzucanego czynu, ale przedstawienia opisu zachowań w sposób odpowiadający poczynionym ustaleniom faktycznym, tj. z wyeliminowaniem tych zachowań, co do których Okręgowy Sąd Dyscyplinarny nie stwierdził, iż wypełniają one znamiona zarzucanego deliktu dyscyplinarnego. Brak jest natomiast podstaw do zawarcia w treści orzeczenia rozstrzygnięcia co do uniewinnienia „w pozostałym zakresie” bądź od pozostałych zarzutów, bowiem czyn objęty „zakresem” i zarzutem został osądzony, zaś przedmiot skargi Rzecznika skonsumowany w całości rozstrzygnięciem co do tego czynu, a innych zarzutów nie było.

Uwzględniając powyższe, radca prawny B. M. została uznana za winną tego, że w okresie od dnia […] r. do dnia […] r., w W., wykonywała czynności zawodowe bez zachowania należytej staranności uwzględniającej profesjonalny charakter działania – w ten sposób, że będąc pełnomocnikiem uczestniczki – K. P. w sprawie o wykonanie kontaktów z małoletnim, toczącej się przed Sądem Rejonowym dla W. – Z. (sygn. akt […]):

      • nie stawiła się na wiadomym jej terminie rozprawy w dniu […] r.,
      • nie odbierała kierowanej do niej przez Sąd korespondencji (adresowanej na adres podany przez nią w odpowiedzi na wniosek – tj. ul. T. […] w W. jak i na adres widniejący jako adres do doręczeń w ewidencji radców prawnych prowadzonej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. – tj. ul. W. […] / […] lok. […] w W.),

który to czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne jako czyn sprzeczny z zasadami wyrażonymi w art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 6, 8, 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.

Przechodząc do omówienia wymierzonej Obwinionej kary, w pierwszej kolejności poczynić należy uwagę, iż w niniejszej sprawie ocenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego poddany został jedynie czyn objęty zarzutem przedstawionym przez Rzecznika Dyscyplinarnego, a nie inne zachowania Obwinionej bądź jej relacje z Pokrzywdzoną. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny podkreśla, iż do czasu prawomocnego orzeczenia w zakresie tych innych zachowań w toku odrębnego postępowania bądź postępowań – nie mogły one w żadnej mierze wpływać na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w szczególności na ocenę postaci zamiaru, stopnia zawinienia czy rodzaju i charakteru naruszonych zasad deontologii zawodowej.

Uznając Obwinioną za winną czynu wskazanego w treści wydanego orzeczenia, Okręgowy Sąd Dyscyplinarny na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o radcach prawnych wymierzył Obwinionej karę upomnienia, uznając, że w tej sprawie będzie to kara współmierna do rodzaju i wagi popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. W ocenie Sądu Dyscyplinarnego wymierzona kara powinna także zapewnić, że Obwiniona w przyszłości powstrzyma się od podejmowania działań sprzecznych z zasadami etyki radcy prawnego, które zostały przez nią naruszone w tej sprawie.

O kosztach postępowania w wysokości 2.000 zł, orzeczono na podstawie art. 706 ust. 2 ustawy o radcach prawnych oraz § 1 ust. 1 pkt 1) uchwały nr 86/IX/2015 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 20 marca 2015 roku w sprawie określenia wysokości zryczałtowanych kosztów postępowania dyscyplinarnego, uwzględniając przy tym liczbę i czasochłonność czynności procesowych oraz rodzaj i stopień zawiłości sprawy. Tutejszy Sąd wziął pod uwagę, iż 4 czerwca 2022 r. podjęta została uchwała nr 109/XI/2022 Krajowej Rady Radców Prawnych zmieniająca uchwałę w sprawie określenia wysokości zryczałtowanych kosztów postępowania dyscyplinarnego, jednakże uwzględniając § 2 uchwały zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań wszczętych i niezakończonych w danej instancji do dnia wejścia w życie tejże uchwały, przepisy zmieniane w § 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym – podstawę stanowiła uprzednia uchwała, jako że postępowanie zostało wszczęte w dniu […] r. (k. 63-64).

Mając to wszystko na uwadze, Okręgowy Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w części dyspozytywnej orzeczenia.

GF