W dniach 28–29 września 2026 r. w Collegium Iuridicum II Uniwersytetu Warszawskiego odbył się I Kongres Prawa Migracyjnego i Uchodźczego pod hasłem „Łączymy praktyków i badaczy”. Organizatorami byli Wydział Prawa i Administracji UW oraz Stowarzyszenie Interwencji Prawnej, we współpracy z Biurem Wysokiego Komisarza NZ ds. Uchodźców (UNHCR) i Siecią Prawników Migracyjnych. Patronat nad wydarzeniem objęły Krajowa Izba Radców Prawnych oraz Adwokatura Polska.

Ochrona praw człowieka była osią całego programu wydarzenia. Dyskutowano m.in. o:
● dostępie do terytorium i ochrony międzynarodowej na granicy polsko-białoruskiej oraz o kryminalizacji pomocy humanitarnej;
● detencji cudzoziemców, w tym w sesji plenarnej z udziałem prof. Włodzimierza Wróbla i dr h.c. Hanny Machińskiej;
● standardach Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Odbyły się warsztaty z przygotowania skutecznej skargi do ETPCz, a gościnią specjalną była dr Lize Glas z wykładem o Deklaracji kiszyniowskiej w sprawie migracji i EKPC;
● ochronie grup szczególnie wrażliwych: dzieci i małoletnich bez opieki, osób LGBTQI+, migrantów klimatycznych i ofiar przestępstw;
● prawie do sądu i prawie do obrony cudzoziemców uznanych za zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, gdy decyzje opierają się na materiałach niejawnych;
● wdrażaniu unijnego Paktu o migracji i azylu oraz sytuacji obywateli Ukrainy.

Kongres pokazał, że radcowie prawni aktywnie uczestniczą w kształtowaniu praktyki i debaty o prawie migracyjnym i uchodźczym. Ich udział przypomina też o roli samorządu radcowskiego w ochronie praw człowieka.

Udział radców prawnych

Ważną część programu współtworzyli przedstawiciele samorządu radcowskiego, w tym członkinie Komisji Zagranicznej i Praw Człowieka OIRP w Warszawie:

● r. pr. Ismena Saadi (Komisja Zagraniczna i Praw Człowieka OIRP w Warszawie): wystąpienie „Stosowanie prawa i praktyka organów w procedurach uznania za obywatela polskiego”;
● r. pr. Patrycja Mickiewicz (Komisja Zagraniczna i Praw Człowieka OIRP w Warszawie, Stowarzyszenie Interwencji Prawnej): moderacja panelu o dostępie cudzoziemców do rynku pracy oraz ochronie ich życia rodzinnego i prywatnego;
● r. pr. Magdalena Sadowska (OIRP w Warszawie): wystąpienie „Prawo do życia rodzinnego i prywatnego a prawo pobytu cudzoziemca na terytorium RP”.
W kongresie uczestniczyli także radcowie prawni z innych instytucji i izb:
● r. pr. Jacek Białas (Biuro Praw Podstawowych Frontex) i r. pr. Radosław Tyburski (Stowarzyszenie Interwencji Prawnej) w sesji plenarnej o granicy polsko-białoruskiej;
● r. pr. Sylwia Brzezińska (Kids in Need of Defense, OIRP w Lublinie) o gwarancjach podmiotowości dziecka z doświadczeniem uchodźstwa;
● r. pr. Magdalena Fuchs-Szewczyk z rekomendacjami projektu GUARD-UP dotyczącymi przyjmowania małoletnich cudzoziemców bez opieki;
● dr Adam Bulandra (OIRP w Krakowie) o detencji cudzoziemców w orzecznictwie sądów powszechnych.