Mediacja to elastyczna i skuteczna metoda rozwiązywania sporów, którą można podzielić według kilku kluczowych kryteriów.
Pierwszym kryterium podziału mediacji jest sposób skierowania do mediacji. Wyróżniamy mediację umowną, nazywaną także pozasądową, która opiera się na umowie zawartej pomiędzy uczestnikami mediacji a mediatorem. Z kolei mediacja sądowa prowadzona jest na podstawie postanowienia sądu kierującego strony do mediatora celem rozwiązania sporu, choć udział stron w mediacji nadal pozostaje dobrowolny.
Drugim kryterium jest przedmiot sporu, który określa, w jakich sprawach mediacja może być prowadzona. I tak, mamy mediacje w sprawach: gospodarczych (sprawy o zapłatę, wykonanie umów), cywilnych (podział majątku, spadek, kontrakty menadżerskie), pracy, rodzinnych (alimenty, rozwód, separacja, ustalenia kontaktu rodziców z dziećmi), karnych i administracyjnych. Dzięki temu mediacja znajduje zastosowanie niemal w każdym obszarze życia.
Trzecim kryterium jest sposób komunikacji stron i mediatora. Mediacja może być prowadzona bezpośrednio (strony spotykają się z mediatorem w tym samym miejscu i czasie), pośrednio (mediator spotyka się osobno z każdą ze stron) lub za pomocą nowoczesnych środków komunikacji typu e-mail, telefon (e-mediacja).
Kolejnym kryterium jest liczba mediatorów uczestniczących w mediacji. Mediacja, w której nad przebiegiem rozmowy czuwają dwaj (lub więcej) mediatorzy nazywamy ko-mediacją. Taki model sprawdza się np. w konfliktach rodzinnych, szkolnych, biznesowych. Współpraca ta pozwala na lepsze zarządzanie trudnymi emocjami, szybsze rozwiązanie skomplikowanych sporów (np. wielostronnych) oraz zapewnia większą dynamikę i obiektywizm w procesie dochodzenia do porozumienia typu win-win. Udział dwóch (lub więcej) mediatorów umożliwia spojrzeć na spór z różnych perspektyw i sprzyja łączeniu różnych kompetencji mediatorów (np. psychologiczne i prawnicze) co zwiększa poczucie bezpieczeństwa uczestników mediacji i ułatwia znalezienie rozwiązania akceptowanego przez wszystkich.
Różnorodność mediacji sprawia, że staje się ona coraz bardziej dostępna i dopasowana do potrzeb jej uczestników.
autor: Magdalena Kupczyk-Czerniawska – radca prawny, mediator