17. Konferencja Europejskich Profesji Prawniczych

W dniach 2–4 listopada 2017 r. w Berlinie odbyła się 17. Konferencja Europejskich Profesji Prawniczych. Tematem konferencji była niezależność sądownictwa w poszczególnych krajach w Europie oraz na świecie. Organizatorem konferencji był Berliner Anwaltsverein (Berlińskie Stowarzyszenie Adwokatów).

Na konferencji obecni byli przedstawiciele 20 państw, w tym państw członkowskich Unii Europejskiej, Turcji oraz Korei Południowej. Polska reprezentowana była przez przedstawicieli zawodów prawniczych – radców prawnych oraz adwokatów. W imieniu Krajowej Izby Radców Prawnych na konferencji obecna była radca prawny Agnieszka Ciarkowska, w imieniu Naczelnej Rady Adwokackiej – adwokat Ziemisław Gintowt. W konferencji uczestniczyli także przedstawiciele lokalnych samorządów prawniczych – Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie reprezentowana była przez radcę prawnego Sylwię Kołodziej, zaś Okręgowa Rada Adwokacka w Szczecinie – przez adwokata dr Marcina Przybysza.

Przedmiotem konferencji była tematyka związana z konstytucyjnymi uwarunkowaniami niezależności sądownictwa w poszczególnych krajach. Najwięcej uwagi poświęcono regulacjom prawnym dotyczącym funkcjonowania sądownictwa w Niemczech, Austrii, Finlandii, Wielkiej Brytanii, Turcji oraz Polsce. Na przykładzie regulacji prawnych obowiązujących w Niemczech omówione zostały zagadnienia związane z możliwością odwołania sędziego ze sprawowanego urzędu, wpływu egzekutywy na obsadzenie stanowisk sędziowskich, nadzorem sądów wyższej instancji nad pracą sądów niższej instancji czy możliwością merytorycznej oceny pracy sędziego i związanym z tym prawem do usunięcia sędziego, w przypadku gdy ocena pracy sędziego jest negatywna. Niezależność sądownictwa omawiana była także pod kątem możliwości podejmowania przez sędziów dodatkowych aktywności.

Dla większości uczestników szczególnie interesujące były rozwiązania przyjęte w Niemczech oraz w Wielkiej Brytanii. Przykładowo w Niemczech dopuszczalne jest, aby sędzia podejmował dodatkową aktywność inną niż działalność naukowa i był członkiem partii politycznej. Jednocześnie w Niemczech zabronione jest, aby sędziowie wykonywali jakiekolwiek czynności związane z aktami sprawy poza budynkiem sądu, w szczególności nie jest dopuszczalne, aby akta sądowe były wynoszone przez sędziów z budynku sądu i zabierane przez nich do domu. Pod tym względem niemieckie rozwiązania prezentowały się odmiennie na tle przepisów obowiązujących w innych państwach członkowskich. Przykładowo w Austrii podobnie jak w Polsce możliwe i dopuszczalne jest podejmowanie przez sędziów czynności orzeczniczych poza budynkiem sądu.

Natomiast w Wielkiej Brytanii regulacją odmienną w stosunku do polskich przepisów, jak i przepisów wielu państw członkowskich, jest to, że nie występuje sąd mający kompetencje sądu/trybunału konstytucyjnego. Jest to jedną z konsekwencji różnic, jakie występują pomiędzy systemem common law a prawem kontynentalnym.

Nadto, uczestnicy konferencji dyskutowali o aktualnej sytuacji sądownictwa w poszczególnych krajach, w tym omawiali zmiany ustawodawcze, jakie w ostatnim czasie miały miejsce w Polsce. Dość szczegółowo omówiona została również sytuacja polityczna w Turcji i związane z tym konsekwencje dla sądownictwa. Ze strony gospodarzy omówiony został problem związany z wydawaniem wyroków przez sędziów powołanych tylko na określony czas (aktualnie jest to możliwe w przypadku sądów administracyjnych). Berlińskie Stowarzyszenie Adwokatów rozważa możliwość złożenia w tym przedmiocie skargi konstytucyjnej.

Zaprezentowane zostały także informacje dotyczące posiadanych przez Unię Europejską instrumentów prawnych służących kontroli przestrzegania przez poszczególne państwa członkowskie konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego.

Przedstawiane były również techniczne aspekty funkcjonowania sądownictwa. Przykładowo omówiona została możliwość prowadzenia z sądem korespondencji za pomocą wiadomości e-mail czy możliwość składania pism procesowych poprzez fax. Krajami, które mają przyjęte najbardziej zdigitalizowane rozwiązanie w ramach postępowania sądowego były Niemcy oraz Finlandia. W krajach tych dopuszczalna jest korespondencja mailowa prowadzona z sądami oraz możliwość wysyłania pism za pomocą faxu, bez konieczności jednoczesnego nadawania ich tradycyjną drogą pocztową.

Na zakończenie konferencji głos zabrał dr Ondrej Laciak, wiceprzewodniczący Słowackiej Izby Adwokackiej, wykładowca Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie oraz członek Rady Adwokatur i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE). Dr Laciak wskazał, jakie działania podejmuje CCBE w celu przeciwdziałania ewentualnym naruszeniom niezależności sądownictwa w poszczególnych państwach członkowskich Unii Europejskiej. W szczególności omawiany był list, jaki Rada wystosowała w lipcu br. do pana prezydenta Andrzeja Dudy w związku z planowanymi zmianami ustawodawczymi w odniesieniu do systemu sądownictwa w Polsce.

Udostępnij na: